Succes

Einstein stelde dat de mensheid haar problemen niet opgelost zou krijgen met dezelfde manier van denken dat ze veroorzaakt, net zoals we alles zo eenvoudig mogelijk moeten maar ook niet meer dan dat. Hoe arrogant zijn we niet om ons te meten met zo een groots denker? Neen, dat is het punt niet, we kunnen ons wel laten inspireren en trachten te begrijpen waarom hij deze stellingen opperde. Het antwoord daarop is dermate eenvoudig waardoor het bijna ongeloofwaardig wordt, pas gewoon de omgekeerde logica toe en we zijn al half gewonnen. Na wat wikken en wegen begrijpen we steeds beter wat hij bedoelde, dit hebben we praktisch toegepast op het schuldenprobleem in de hoop dat een sociaal duurzame economie zich kan doorzetten in onze samenleving. Het heruitvinden van het ‘warme wiel’ is werkelijk niet nodig, de wereld staat immers bol van interessante lectuur en gedeelde kennis. Wat rest is hierover brainstormen opdat we er praktisch wat mee kunnen. Biedt dit garantie op succes?

Repressieve tolerantie

Repressieve tolerantie is een term die werd bedacht door Herbert Marcuse. Marcuse was van mening dat de media ten onrechte evenveel aandacht besteden aan echt nieuws als aan non-nieuws. Deze vorm van tolerantie voor irrelevant nieuws beschouwde Marcuse als repressief, omdat het het relatieve belang van het echte nieuws doet afnemen. Tegenwoordig verstaat men onder repressieve tolerantie iets anders: het zou een door een heersende macht toegepaste techniek zijn waarbij ideeën of organisaties die voor die macht ongewenst zijn, juist een plaats wordt gegund om ze zodoende onschadelijk te maken. In de jaren zeventig zouden autoriteiten dit middel gebruikt hebben om maatschappelijk verzet te institutionaliseren en zo uit te hollen. Repressieve tolerantie is dan geen echte tolerantie, maar een strategie om niet-getolereerde ideeën te bestrijden.

Weerstand

Mensen hebben vaak weerstand tegen veranderingen. De grootste stressfactoren in het leven van een mens zijn een verandering van een partner door bijvoorbeeld geboorte, huwelijk, scheiding of overlijden. Verder verhuizingen en ook veranderingen in opleiding en werk, veranderingen zoals een nieuwe baan, maar ook nieuwe werkplekken, functies, collega’s, salaris, arbeidsvoorwaarden, reorganisaties, ontslag of pensioen. Dit soort veranderingen leiden tot een soort rouwproces met gevoelens van ontkenning, weerstand en /of ontwijken, de vecht of vlucht reactie en uiteindelijk ook de berusting en het zien en benutten van nieuwe kansen. Dit soort emotionele processen kan men gewoon laten gebeuren of men kan proberen dat te beïnvloeden, te manipuleren, te beheren, te managen. Dat is verandermanagement.

Rationaliteit

Beperkte rationaliteit of begrensde rationaliteit is rationaliteit van de mens in besluitvorming waarbij er rekening wordt gehouden met de beperkte beschikbaarheid van informatie, cognitieve beperkingen en de beperkte tijd om tot een besluit te komen. Herbert Simon formuleerde een aantal axioma’s ter beschrijving van besluitvormingstheorie. Deze axioma’s of proposities zijn:

  1. de mens kan onmogelijk alle alternatieven voor een beslissing kennen
  2. de alternatieven die hij kent, kan hij niet alle simultaan vergelijken. Hij doorloopt eerst een sequentieel zoekproces, waardoor hij de alternatieven een voor een beschouwt en vergelijkt
  3. als gevolg van de eerste twee axioma’s zal de mens niet het optimale alternatief kiezen (zoals door rationaliteit beweerd wordt). Hij zal daarentegen het eerste voldoening gevende alternatief kiezen
  4. de mens beschikt over een set routineacties, die hij oproept zodra een herkenbaar probleem zich voordoet
  5. deze routineacties bestaan alle los van elkaar (Simon noemt dit axioma het loosly-coupled-axioma)
  6. elk probleem wordt simultaan met het bestaande doel en de bestaande middelen beschouwd
  7. als gevolg van axioma’s 4 en 5 zal het sequentieel zoekproces uit axioma 2 pas in werking treden als de routineacties niet meer volstaan.

Deze beschrijving van de mens staat in contrast met het rationaliteit, dat de mens als homo oeconomicus beschouwt. Beperkte rationaliteit beschouwt de mens daarentegen als homo administrativus. In tegenstelling tot bij volledige rationaliteit speelt de volgorde waarin alternatieven worden overwogen bij beperkte rationaliteit wel van belang. Bij volledige rationaliteit worden alle alternatieven overwogen en kan zo tot een optimale keuze gekomen worden. Bij beperkte rationaliteit zal het zoekproces gestaakt worden bij de eerste bevredigende optie.

Keuzevrijheid

Als mensen hebben we een vrije keuze, het is kiezen uit de opties die we kennen maar niet uit diegenen die we niet kennen. Wanneer opties ontbreken dan beperken we vooral onszelf, ook dat is de logica zelve. Een andere optie is dat we de oplossingen niet voldoende begrijpen om er nuchter over te kunnen oordelen, ook dat beperkt onze vrijheid van denken. Welke garanties op succes hebben we dan? Het antwoord daarop is dan weer eenvoudig, alles hangt af van een kritische massa en de bereidheid tot co-creatieve samenwerking. Wat is het verschil tussen een utopie en een dystopie, wat is realisme? We hebben een keuze en we kunnen niet zeggen dat het ontbreekt aan kennis en middelen, we kiezen zelf onze toekomst maar garanties kunnen niet geboden worden, punt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s